Wymiarowanie przedmiotów na rysunkach technicznych wykonawczych.
Linia wymiarowa.
Linia wymiarowa to linia cienka prosta (w przypadku wymiaru liniowego) lub łukowa (w przypadku kątowego lub wymiaru liniowego łuku) zakończona strzałkami, dotykająca linii pomocniczych wymiarowych lub linii rysunkowych w punkach których chcemy mierzyć odległość.
Linia wymiarowa pozioma i pionowa
Grot strzałki powinien być nachylony pod kątem od 15 do 90 stopni. Oraz może być zamknięty lub otwarty. Dodatkowo grot może być zastąpiony kreską postawioną pod kątem 45* względem linii wymiarowej, jeśli chcemy oznaczyć wiele wymiarów. Grot strzałki może być także umieszczony od zewnątrz jeśli zależy nam aby pokazać, że istotny jest wymiar zewnętrzny.
Kąt rozwarcia strzałki
Zastąpienie grotu strzałki kreską
Linia wymiarowa pomocnicza – to linia odniesienia między wystąpieniem na elemencie a linią wymiarową. Linia taka nie może być powielona. Linie pomocnicze nie mogą zamykać wymiaru, ze względu na niepewność pomiarową. W rysunku technicznym maszynowym wymiary podawane są w milimetrach, w rysunkach budowlanych w metrach.
Wymiarownie łuków
Wymiarowanie łuków w rysunku technicznym pozwla na zrozumienie interpretacji kształtu i rozmiaru części zakrzywionych. Oto kilka kluczowych zasad dotyczących wymiarowania łuków:
Promień Łuku:
Łuki najczęściej wymiaruje się poprzez podanie ich promienia. Wymiar ten zwykle umieszcza się wewnątrz łuku, z dodaniem symbolu literowego 'R’, który poprzedza wartość numeryczną (np. R30 mm).
Linia pomocnicza od wymiaru do łuku powinna być ciągła, zakończona strzałką i początkiem wskazującym środek zakrzywienia.
Średnica Łuku:
W niektórych przypadkach, szczególnie gdy łuk jest częścią okręgu, wymiaruje się go przez podanie średnicy, co oznacza się jako 'Ø’ przed wartością numeryczną (np. Ø60 mm).
Kąt Łuku:
Jeśli istotne jest określenie kąta, pod jakim łuk został narysowany, używa się dwóch linii promieniowych wychodzących ze środka krzywizny i kończących się na krawędziach łuku. Między tymi liniami umieszcza się wymiar kąta w stopniach.
Kąt można także wymiarować poprzez bezpośrednie podanie wartości na łuku, z odpowiednimi strzałkami wskazującymi zakres pomiaru.
Długość Łuku:
Wymiarowanie długości łuku jest rzadziej stosowane i zazwyczaj jest potrzebne w bardziej specjalistycznych aplikacjach. Długość łuku można wyrazić poprzez notację na rysunku lub dodając ją do specyfikacji projektu, jeśli jest kluczowa dla funkcji części.
Stosowanie Linii Wymiarowych:
Linie wymiarowe dla łuków powinny być czytelne i nie przecinać innych istotnych elementów rysunku. Dobrą praktyką jest umieszczanie linii wymiarowych tak, aby nie zakłócały one czytelności projektu, a jednocześnie dostarczały pełnej informacji o wymiarach łuku.
Ogólne zasady rozmieszczenia wymiarów na rysunkach technicznych
Wymiarowanie elementu cylindrycznego
Przykład złego zwymiarowania elementu
Przykład poprawnego zwymiarowania elementu
Wymiar można (zwłaszcza dla małych wystąpień elementów) przenieść poza linię wymiarową w celu zwiększenia czytelności rysunku.
Przykład wymiaru zewnętrznego
Wyciągnięcie wymiaru poza linię wymiarową
W przypadku różnego kąta umieszczania wymiarów warto także zastosować koło wymiarów, czyli koło opisujące metodykę wpisywania wymiaru w zależności od kąta jego stawiania. Zastosowanie koła wymiarów w rysunku technicznym poprawia jego czytelność oraz sprawia, że wszystkie wymiary są ustawione w spójnym wzajemnym położeniu.
Róża wymiarów (koło wymiarów)
Średnice zaznaczone na obiekcie obrotowym